بمطبوخ هليله و يا نقيع فواكه با نيم دانگ محموده و مضمضه با سركه كه درو گلنار و آس كه برگ مورد است جوشيده باشند و استعمال سنون كه مطيب رايحه كريهه باشد و مقوى دندانها از جملهء آن اينست قوقايا و صندلين و گلنار و گل سرخ و سعد و كزمازو و رايك و مصطگى و فوفل و عود و سك و قرنفل و هليله زرد از هريك پنج درم مشك و كافور از هريك دو دانگ مجموع كوفته و پيخته بوقت حاجت در دهن نگاه بايد داشت حب مطيب ديگر جوزبوا و فوفل و دارچينى و قولنجان و پوست اترج خشك كرده با پوست نارنج و ورق خلال مامونى كه مراد اذخر است داشته مصطگى از هريك سه درم مجموع ادويه كوفته و پيخته و بگلاب خمير كرده حبها بايد ساخت هريك به مقدار نخودى و خشك كرده بوقت حاجت بوقت خواب در دهن بايد نگاه داشت . [ 144 ] مقاله در بيان علت خناق كه از جمله امراض حارّه مهلكه است و در تعريف خناق اطبّا چنين گفته‌اند كه هو امتناع نفوذ النفس الى الريه و القلب يعنى خناق آنست كه نفس را بشش و دل دخول ممتنع است و سبب اين امتناع و عسر و يا ورم لوزتين است كه مذكور شد و اين ورم يا از ماده دمويست و يا صفراوى و علامت دموى امتلاء پرى عروق و بدن است از خون و سرخى چشم و سوزش در حلق و ضربان شرائين متصله به حلق و بدين سبب حرارت در دهن است و دلايل ديگر از تدبير متقدمه از اغذيه و اشربه و سن و عادت و فصل و اضاعت و غير ذلك آنچه سابقا واقع شد كه امداد درين علت كرده و علاج درين مقام فصد از قيفال و حجامت ساقين بايد كرد و از ميان دو شانه بگرفتن خون و نهادن محجمه بر دو طرف سينه بىگرفتن خون و اين تدبير جهت تبعيد ماده است از حلق